ວັຕຕະມານາວິຯຕັຕຕິ໌ (ປັດຈຸບັນນະກາລ ບອກເລົ່າ)

ການແຈກກິຣິຍາອາຂະຍາຕຕາມກາລ
Conjugation of Verbs

===

Conjugation of the Root “paca”(to cook)
ການແຈກ ປຈ ຯດາຕຸ   ຫຸງ, ແຕ່ງກິນ

  1. Indicative, Present (ວັຕຕະມານາວິຯຕັຕຕິ໌ )
    ປັດຈຸບັນນະກາລ ບອກເລົ່າ

    Active Voice :
    ກັຕຕຸວາຈົກ
Singular ເອກະວະຈະນະ Plural ພະຫຸວະຈະນະ
3rd (So) pacati=He cooks.

(ໂສ) ປຈຕິ: ລາວຫຸງເຂົ້າ.

(Te) pacanti=They cook.

(ເຕ) ປຈນຯຮຕິຯ

2nd (Tvaṃ)pacasi= You cook.

ຕວໍ ປຈສິ ເຈົ້າຫຸງເຂົ້າ.

(Tumhe) pacatha=You cook.

ຕຸມຯຮເຫ ປຈຖ ພວກເຈົ້າຫຸງເຂົ້າ.

1st (Ahaṃ) pacāmi= I cook.

ອຫໍ ປຈາມິ ຂ້ອຍຫຸງເຂົ້າ.

(Mayaṃ)pacāma=we cook.

ມຍໍ ປຈາມ ພວກເຮົາຫຸງເຂົ້າ.

 

  1. The base bhava (to be) from the root bhū is similarly conjugated.
    ຄຳກິຣິຍາອາຂະຍາຕ ຠວ (ເປັນ, ແມ່ນ)ມາຈາກ ຯຕູ ຯດາຕຸ ກໍແຈກຄ້າຍໆກັນ.
Singular ເອກະວະຈະນະ Plural ພະຫຸວະຈະນະ
3rd (So) bhavati=He is.

(ໂສ) ຯຕວຕິຯ. ລາວເປັນ.

(Te) bhavanti=They are.

(ເຕ) ຯຕວນຯຮຕິ.ຯ ພວກເຂົາແມ່ນ

2nd (Tvaṃ)bhavasi= You are.

ຕວໍ ຯຕວສິ. ເຈົ້າແມ່ນ.

(Tumhe) bhavatha=You are.

ຕຸມຯຮເຫ ຯຕວຖ. ພວກເຈົ້າແມ່ນ.

1st (Ahaṃ) bhavāmi= I am.

ອຫໍ ຯຕວາມິ. ຂ້ອຍແມ່ນ.

(Mayaṃ)bhavāma=we are.

ມຍໍ ຯຕວາມ. ພວກເຮົາແມ່ນ.

The  following are conjugated similarly:-

ຄຳສັພທ໌ເຫລົ່ານີ້ແຈກຄ້າຍກັນ

Gacchati=goes ຄຈຯຮຯມຕິ ໄປ
Bhāsati= says ຯຕາສຕິ ເວົ້າ, ກ່າວ
Tiṭṭhati=stands ຕິຯຄຯຮຖຕິ ຢືນ
Harati=carries ຫຣຕິ ຖືເອົາ, ຖືໄປ
Āharati= brings ອາຫຣຕິ ນຳມາ
sayati=sleeps ສຍຕິ ນອນ
kīḷati=plays ກີຯຜຕິ ຫລີ້ນ
Carati=walks ຈຣຕິ ຍ່າງ, ເດີນ
Vasati=lives ວສຕິ ຢູ່, ອາໄສ,ດຳລົງຢູ່
Dhāvati=runs ຯດາວຕິ ແລ່ນ
Hanati=kills ຫນຕິ  ຂ້າ
Passati=sees ປສຯຮສຕິ ເຫັນ, ທອດພະເນດ
Āruhati=ascends ອາຣຸຫຕິ ລົງມາ
Bhuñjati=eats ຯຕູຯຂຯຮຊຕິ ກິນ, ຮັບປະທານ
Hasati=laughs ຫສຕິ  ຫົວຂວັນ
Yācati=begs ຍາຈຕິ  ຂໍ

 

Exercise 3 |ບົດຝຶກຫັດທີ ໓

Translate into English || ຈົ່ງແປເປັນພາສາລາວ

  1. Narā suriyaṃ passanti. ນຣາ ສຸຣິຍໍ ປສນຯຮຕິ.
  2. Goṇā pāsāṇe tiṭṭhanti.ໂຄຯຍາ ປາສາເຯຍ ຕິຯຄຯຮຖນຯຮຕິ.
  3. Manusso gāme carati.ມນຸສຯຮໂສ ຄາເມ ຈຣຕິ.
  4. Sakuṇo rukkhe nisīdati.ສກຸໂຯຍ ຣຸກຯຮເຂ ນິສີທຕິ.
  5. Buddho dhammaṃ bhāsati.ພຸທຯຮໂຯດ ຯດມຯຮມໍ ຯຕາສຕິ.
  6. Ahaṃ dīpaṃ āharāmi.ອຫໍ ທີປໍ ອາຫຣາມິ.
  7. Mayaṃ goṇe harāma. ມຍໍ ໂຄເຯຍ ຫຣາມ.
  8. Sangho gāmaṃ gacchati. ສງຯຮໂຯກ ຄາມໍ ຄຈຯຮຯມຕິ.
  9. Tvaṃ sīhaṃ passasi. ຕວໍ ສີຫໍ ປສຯຮສສິ.
  10. Bhūpālā asse āruhanti. ຯຕູປາລາ ອສຯຮເສ ອາຣຸຫນຯຮຕິ.
  11. Devā ākāsena gacchanti. ເທວາ ອາກາເສນ ຄຈຯຮຯຯມນຯຮຕິ.
  12. Assā dīpesu dhāvanti. ອສຯຮສາ ທີເປສຸ ຯດາວນຯຮຕິ.
  13. Tvaṃ pādehi carasi. ຕວໍ ປາເທຫິ ຈຣສິ.
  14. Tumhe hatthehi haratha. ຕຸມຯຮເຫ ຫຕຯຮເຖຫິ ຫຣຖ.
  15. Mayaṃ loke vasāma. ມຍໍ ໂລເກ ວສາມ.
  16. Sunakhā vānarehi kiḷanti. ສຸນຂາ ວາທເຣຫິ ກິຯຜນຯຮຕິ.
  17. Puriso mañce sayati. ປຸຣິໂສ ມຯຂຯຮເຈ ສຍຕິ.
  18. Varāhā ajehi vasanti. ວຣາຫາ ອເຊຫິ ວສນຯຮຕິ.
  19. Sīhā sakuṇe hananti. ສີຫາ ສກຸເນ ຫນນຯຮຕິ.
  20. Sunakhā gāme caranti. ສຸນຂາ ຄາເມ ຈຣນຯຮຕິ.

 

Translate into Pāḷi||ຈົ່ງແປເປັນພາສາປາລີ

 

  1. The horse stands on the rock. ອ.ມ້າຍ່ອມຢືນຢູ່ເທິງຫີນ.
  2. The goats walk in the village. ອ.ແບ້ ທ.ຍ່ອມຍ່າງໃນບ້ານ.
  3. You see the sun. ເຈົ້າເຫັນພຣະອາທິດ
  4. The moon rises in the sky. ດວງຈັນຂື້້ນໃນທ້ອງຟ້າ.
  5. The men sleep in beds.ອ.ບຸຣຸສ ທ. ຍ່ອມນອນໃນຕຽງ.
  6. The oxen run from the lion. ອ.ງົວ ທ. ຍ່ອມແລ່ນຈາກສິງ.
  7. People live in the world. ອ.ຊົນ ທ. ຍ່ອມອາໄສຢູ່ໃນໂລກ.
  8. You bring a lamp. ເຈົ້າຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງຕະກຽງ.
  9. We live in an island. ພວກເຮົາອາໄສຢູ່ໃນດອນ.
  10. You are a king. ເຈົ້າຍ່ອມເປັນພຣະຣາຊາ.
  11. You see the bird on the tree. ເຈົ້າຍ່ອມເຫັນເຊິ່ງນົກເທິງຕົ້ນໄມ້.
  12. The monkey plays with the pig. ອ.ລີງ ຍ່ອມຫລີ້ນນຳໝູ.
  13. The king kills a lion. ພຣະຣາຊາຍ່ອມຂ້າ ເຊິ່ງສິງຫ໌.
  14. The deity walks in the sky. ອັນວ່າ ເທວະດາ ຍ່ອມຍ່າງໃນອາກາດ.
  15. Trees are in the island. ຕົ້ນໄມ້ ທ. ຍ່ອມຢູ່ໃນດອນ.
  16. He carries the lamp. ລາວນຳມາເຊິ່ງຕະກຽງ.
  17. We see the body of the man. ພວກເຮົາທ. ຍ່ອມເຫັນຮ່າງກາຍຂອງຄົນແປກໜ້າ.
  18. We eat with the hands. ພວກເຮົາ ທ.ຍ່ອມຮັບປະທານດ້ວຍມື.

ຮຽບຮຽງໂດຍ ພຣະອາຈານໄຊຍະເດດ ວົງໂສພາ, ອາຈານສອນປະຈຳວິທະຍາໄລສົງອົງຕື້.

ຈາກໜັງສືຯ The New Pali Course by Prof.A.P. Buddha Mahanayaka Thera, Buddhist Cultural Centre

ເຊີນເບິ່ງວິດີໂອການສອນປະກອບບົດນີ້

Ekaggacitto Bhikkhu

Lao Buddhism is a website designed for Lao Buddhist Community.

Ekaggacitto Bhikkhu has 92 posts and counting. See all posts by Ekaggacitto Bhikkhu

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.